Historia Unii Europejskiej - etapy rozszerzenia

Członkami założycielami wszystkich trzech Wspólnot było sześć państw zachodnioeuropejskich: Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Niemcy i Włochy. Pozostałe państwa przystąpiły do WE, Euratomu i EWWiS na podstawie dyspozycji art. 237 traktatu rzymskiego o WE z 1957 roku.

1951 - 18 kwietnia powstała Europejska Wspólnota Węgla i Stali na mocy Traktatu Paryskiego, podpisanego na 50 lat (termin upłynął 23 lipca 2002 r.). Celem tej organizacji było istnienie wspólnego rynku surowców i produktów przemysłu węglowego i stalowego państw członkowskich: Belgii, Francji, Holandii, Luksemburga, Niemiec i Włoch.

1957 - 25 marca powstały: Europejska Wspólnota Energii Atomowej (EURATOM) oraz Europejska Wspólnota Gospodarcza, na mocy Traktatu Rzymskiego; traktat został zawarty na czas nieograniczony; głównym celem EURATOMU było pokojowe wykorzystanie energii jądrowej. EWG zmieniło nazwę na Wspólnotę Europejską.

1973 - pierwsze rozszerzenie - 1 stycznia wszedł w życie traktat o przystapieniu do WE nowych członków: Danii, Irlandii i Wielkiej Brytanii. Norwegowie wypowiadają się w referendum przeciw przyłączeniu ich kraju do WE.

Kalendarium:

31 lipca 1961 - Irlandia składa wniosek o członkostwo
9 sierpnia 1961 - Wielka Brytania składa wniosek o członkostwo
10 sierpnia 1961 - Dania składa wniosek o członkostwo
30 kwietnia 1962 - Norwegia składa wniosek o członkostwo
30 czerwca 1970 - rozpoczęcie negocjacji akcesyjnych
1963 - veto Francji wbec wniosku Wielkiej Brytanii
1963 - negocjacje ze wszystkimi państwami kandydującymi zostaja zawieszone
grudzień 1969 - konferencja szefów państw i rządów krajów członkowskich EWG w Hadze - wyrażono warunkową zgodę na wznowienie rokowań z Wielka Brytanią
1970 - wznowienie negocjacji ze wszystkimi państwami kandydującymi
22 stycznia 1972 - podpisanie Traktatu Akcesyjnego Danii, Norwegii, Wielkiej Brytanii i Irlandii
1 stycznia 1973 - traktaty wchodzą w życie (prócz Norwegii - negatywny wynik referendum)
1 stycznia 1978 - kończy się pięcioletni okres przejściowy dla nowych państw członkowskich

1981 - drugie rozszerzenie - 1 stycznia, na mocy układu podpisanego 28 maja 1979 r. Grecja została kolejnym państwem członkowskim WE.

Kalendarium:

12 czerwca 1975 - Grecja składa wniosek o członkowstwo
27 lipca1976 - początek negocjacji akcesyjnych
28 maja 1979 - podpisanie Traktatu Akcesyjnego

1986 - trzecie rozszerzenie - 1 stycznia Hiszpania i Portugalia stały się pełnoprawnymi członkami WE.

Kalendarium:

28 marca 1977 - Portugalia składa wniosek o członkostwo
28 lipca 1977 - Hiszpania składa wniosek o członkostwo
6 czerwca 1978 - Portugalia rozpoczyna negocjacje
5 lutego 1979 - Hiszpania rozpoczyna negocjacje
12 czerwca 1985 - podpisanie traktatów akcesyjnych w Madrycie i Lizbonie
1 stycznia 1986 - traktaty wchodzą w życie

1990 - Po upadku Muru Berlińskiego, zjednoczone Niemcy dostosowują zasady swojego członkostwa do zwiększonej o wschodnie landy liczby mieszkańców.

1995 - czwarte rozszerzenie - 1 stycznia Austria, Finlandia i Szwecja stały się członkami UE. Społeczeństwo Norwegii większością 52,8 % wypowiedziało się przeciwko akcesji z UE.

Kalendarium:

17 lipca 1989 - Austria składa wniosek o członkostwo
1 lipca 1991 - Szwecja składa wniosek o członkostwo
18 marca 1992 - Finlandia składa wniosek o członkostwo
25 listopada 1992 - Norwegia składa wniosek o członkostwo
1993 - rozpoczynaja się negocjacje akcesyjne ze wszystkimi panstwami kandydujacymi
24 czerwca 1994 - podpisanie Traktatu Akcesyjnego Austrii, Finlandii i Szwecji
1 stycznia 1995- traktaty wchodzą w życie (prócz Norwegii - negatywny wynik referendum)

2004 - piąte rozszerzenie - 1 maja Cypr, Czechy, Estonia, Litwa Łotwa, Malta, Polska, Słowacja, Słowenia, Węgry stały się pełnoprawnymi członkami UE.

Grupa Luksemburska Grupa 5+1 - pierwsza grupa państw EŚiW, która rozpoczęła negocjacje akcesyjne w wyniku decyzji Rady Europejskiej obradującej w Luksemburgu w grudniu 1997 r.

Kraje te rozpoczęły negocjacje w marcu 1998 r., a zakończyły w grudniu 2002 r.:

Polska
Czechy
Węgry
Estonia
Słowenia
Cypr

Grupa Helsińska - to sześć państw negocjujących członkostwo w Unii Europejskiej w drugiej turze po uzyskaniu pozytywnej rekomendacji podczas szczytu Rady Europejskiej w Helsinkach w grudniu 1999 r.

Państwa te rozpoczęły negocjacje w czerwcu 2000 r.:

Bułgaria
Litwa
Łotwa
Rumunia
Słowacja
Malta

Litwa, Łotwa, Słowacja i Malta zakończyły je w grudniu 2002 r.

Zgodnie z decyzjami podjętymi przez przywódców państw członkowskich, potwierdzonymi przez Radę Europejską w czerwcu 2005 r., proces rozszerzenia dotyczy obecnie Bałkanów i Turcji.

Na posiedzeniu Rady ds. Ogólnych UE 14 grudnia 2004 r. Bułgaria i Rumunia zamknęły formalnie negocjacje akcesyjne.

Unia nadzoruje przygotowania Bułgarii do akcesji, łącznie ze zobowiązaniami w dziedzinie sprawiedliwości i spraw wewnętrznych. Monitorowanie postępów odbywa się za pomocą raportów, które Komisja Europejska publikuje co roku, aż do przystąpienia Bułgarii do UE. W ciągu trzech lat od uzyskania członkostwa przez ten kraj w 2007 r. Unia będzie miała prawo do zastosowania specjalnych klauzul bezpieczeństwa w przypadku problemów ze stosowaniem przez Bułgarię prawa wspólnotowego.

Klauzule bezpieczeństwa będą mogły być zastosowane również wobec Rumunii, jeśli tylko wystąpią tam poważne problemy, przede wszystkim w dziedzinie sprawiedliwości, spraw wewnętrznych i konkurencji. Rumunia musiała również wyrazić zgodę na klauzulę bezpieczeństwa, której nie zastosowano jeszcze nigdy wobec żadnego kraju kandydującego. Klauzula ta przewiduje, że w przypadku poważnych wątpliwości dotyczących dostosowania prawa w wymienionych dziedzinach, państwa członkowskie Unii Europejskiej będą mogły zdecydować w 2006 r., kwalifikowaną większością głosów, o ewentualnym przesunięciu daty przystąpienia Rumunii na 1 stycznia 2008 r., czyli rok później, niż ustalona data.

Rumunia i Bułgaria mogą wejść do UE w styczniu 2007 r., o ile dokończą dostosowanie prawa i zdecydowanie przyspieszą walkę z korupcją i zorganizowaną przestępczością (warunki wymienione w Traktacie o przystąpieniu podpisanym 25 kwietnia 2005 r.). Komisja Europejska w październiku oceni, czy ten warunek spełniły. Gdyby się okazało, że oba kraje nie przyspieszyły reform, Komisja zaproponuje, by rozszerzenie nastąpiło w 2008 r.