Unia Europejska - Parlament Europejski - kompetencje Parlamentu Europejskiego

Parlament Europejski powstał jako zgromadzenie o charakterze czysto konsultacyjnym. Z czasem rozwinął swoje kompetencje kontrolne.

Kalendarium poszerzania kompetencji PE:

22 lipca 1975 - Traktaty budżetowe - wpływ na proces legislacyjny w sprawach budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich
17 lutego 1986 - Jednolity Akt Europejski - wprowadzenie procedury współpracy - PE współpracuje z Radą Unii Europejskiej w procesie legislacyjnym
7 lutego 1992 - Traktat z Maastricht - wprowadzenie procedury współdecydowania - PE współdecyduje z Radą Unii Europejskiej w procesie legislacyjnym
2 października 1997 - Traktat Amsterdamski - procedura współdecydowania staje się dominującą wśród innych procedur, PE wzmacnia swoją pozycję w procesie legislacyjnym w stosunku do Rady Unii Europejskiej
26 lutego 2001 - Traktat Nicejski - uproszczenie procedury współdecydowania

Parlament Europejski nie posiada inicjatywy ustawodawczej (poza jednym przypadkiem: w zakresie opracowania projektu jednolitej ordynacji wyborczej i projektu uchwały w sprawie przeprowadzenia wyborów bezpośrednich i to go głównie różni od parlamentów narodowych.

INNE KOMPETENCJE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

LEGISLACYJNE

Istnieje 5 zasadniczych procedur legislacyjnych:

1. konsultacji
2. współpracy
3. współdecydowania
4. zgody
5. informacji

KONTROLNE

Parlament Europejski pełni funkcje kontrolne poprzez:

- interpelacje - ustne i pisemne zapytania, kierowane podczas posiedzeń plenarnych do przedstawicieli Komisji Europejskiej lub Rady Unii Europejskiej
- prawo dymisjonowania Komisji Europejskiej
- prawo inwestytury Komisji Europejskiej
- uprawnienie do konsultowania kandydatury przewodniczącego Komisji Europejskiej
- co roku, po otwarciu sesji na forum PE toczy się debata nad sprawozdaniem Komisji Europejskiej dotyczącym działalności UE w ostatnim roku
- PE udziela władzom wykonawczym Wspólnot Europejskich absolutorium z wykonania budżetu
- monitoruje wykonanie budżetu w bieżącym roku budżetowym
- występuje do Trybunału Sprawiedliwości ze skargami za nie przestrzeganie praw w toku działalności prowadzonej przez Komisję Europejską i Radę Unii Europejskiej
- prawo powoływania tymczasowych komisji dochodzeniowych
rozpatrywanie petycji wnoszonych przez obywateli UE

Wszyscy obywatele Unii, jak również wszystkie osoby fizyczne lub prawne mające miejsce zamieszkania lub statutową siedzibę w Państwie Członkowskim, mają praw kierowania petycji do Parlamentu Europejskiego w sprawach objętych zakresem działalności Unii Europejskiej, które dotyczą ich bezpośrednio. Tematem petycji mogą być sprawy dotyczące interesu publicznego, skargi indywidualne lub apel do PE o zajęcie stanowiska w sprawie związanej z interesem publicznym.

BUDŻETOWE

22 lipca 1975 r. zostałypodpisane Traktaty budżetowe. Od tej pory władza budżetowa dzielona jest pomiędzy Radę Unii Europejskiej a Parlament Europejski (wspólna debata nad budżetem wspólnotowym).

Przebieg procedury budżetowej:

- Komisja Europejska opracowuje ocenę potrzeb budżetowych UE (12 miesięcy przed początkiem roku finansowego)
- wstępny projekt przekazywany jest Radzie Unii Europejskiej
- Rada Unii Eropejskiej sporządza projekt budżetu mając na uwadze wskazówki Komisji Europejskiej
- przyjęty przez Radę Unii Europejskiej kwalifikowaną większością głosów projekt jest przekazany do Parlamentu Europejskiego (do 5 października)
- projektem zajmuje się komisja budżetowa PE i inne komisje śledcze (przygotowanie sprawozdania, przedstawianego następnie na sesji plenarnej PE)
- po uprzednim wysłuchaniu członków komisji, PE może:

- wprowadzić zmiany do wydatków obligatoryjnych (bezwzględną większością głosów)
- lub uchwalić poprawki do wydatków nieobligatoryjnych (zwykłą większością głosów)
- może też przyjąć projekt bez zmian, swą uchwałę PE przekazuje do Rady Unii Europejskiej (do drugiego czytania)

- drugie czytanie w Radzie Unii Europejskiej (zazwyczaj listopad)

- Rada informuje PE, że nie zmieniła jego poprawek lub nie odrzuciła propozycji zmian
- Rada Unii Europejskiej moze jednak zmienić poprawki do nieobligatoryjnej części budżetu (kwalifikowana większość głosów)
- odrzucić zmiany do obligatoryjnej części wydatków budżetowych (kwalifikowana większość głosów), jeśli całkowita suma wydatków nie wzrasta
- lub przyjąć zmiany do obligatoryjnej części budżetu (kwalifikowana większość głosów), jeśli suma wydatków wzrasta.

- jeśli RUE podejmie decyzję z punktu 1 budżet zostaje ostatecznie uchwalony
- jeśli RUE podejmie decyzję z punktów 2-4 projekt wraca do PE (drugie czytania), zazwyczaj grudzień
- konsultacje z właściwymi komisjami
- głosowanie na posiedzeniu plenarnym PE
- może paść propozycja odrzucenia budżetu w całości (29 deputowanych lub właściwa komisja)
- wtedy następuje przekazanie budżetu w całości do Rady Unii Europejskiej

ZATWIERDZAJĄCE

Zgodnie z postanowieniami Traktatu z Nicei to Parlament Europejski aprobuje lub odrzuca kandydata Rady na szefa Komisji Europejskiej.

Kiedy zostanie ukonstytuowane kolegium komisarzy, każdy z nich musi uzyskać aprobatę Parlamentu Europejskiego. Komisarze są przesłuchiwani przez komisje Parlamentu Europejskiego najbliższe dziedzinie, która zostanie powierzona kandydatowi lub kandydatce na komisarza. Przesłuchania trwają trzy godziny i są otwarte dla publiczności. Parlament Europejski głosuje nad zatwierdzeniem składu Komisji Europejskiej. Następnie to Rada Unii Europejskiej, głosując większością kwalifikowaną musi zatwierdzić skład nowej Komisji Europejskiej, która rozpoczyna urzędowanie.

Parlament Europejski
Struktura Parlamentu Europejskiego
Podział miejsc w Parlamencie Europejskim
Tryb pracy Parlamentu Europejskiego
Głosowanie w Parlamencie Europejskim
Status deputowanego w Parlamencie Europejskim
Systemy wyborcze w państwach członkowskich