Unia Europejska - Parlament Europejski -
systemy wyborcze w państwach członkowskich

13 czerwca Polacy po raz pierwszy wzięli udział w wyborach do Parlamentu Europejskiego.

Pierwsze wybory bezpośrednie do Parlamentu Europejskiego odbyły się w czerwcu 1979 r. Do tego czasu, PE składał się z delegatów parlamentów narodowych. Od 1979 roku Parlament Europejski jest wybierany w wyborach bezpośrednich co 5 lat.

W Traktacie Amsterdamskim (Art. 138, ust. 3) wprowadzono zapis o konieczności wypracowania Europejskiej Ordynacji Wyborczej:

"Parlament Europejski opracowuje projekt mający na celu umożliwienie przeprowadzenia powszechnych wyborów bezpośrednich zgodnie z jednolitą procedurą we wszystkich Państwach Członkowskich lub zgodnie z zasadami wspólnymi dla wszystkich Państw Członkowskich."

Do dnia dzisiejszego nie udało sie tego osiagnąć.

20 września 1976 r. Rada Unii Europejskiej ustanowiła Akt dotyczący wyboru przedstawicieli do Zgromadzenia w powszechnych wyborach bezpośrednich. Zgodnie z Aktem z 1976 r.: "Do czasu wejścia w życie jednolitej procedury wyborczej, procedura wyborcza w każdym Państwie Członkowskim podlega przepisom krajowym", co oznacza, ze wybory są przeprowadzane na podstawie ordynacji wyborczych poszczególnyh państw członkowskich Unii Europejskiej.

We wszystkich krajach członkowskich wybory mają charakter proporcjonalny. W Belgii wybory odbyły się w czterech okręgach wyborczych i w trzech tzw. kolegiach wyborczych. W Czechach nie było okręgów wyborczych - cały kraj potraktowano jako jeden okręg. Podobnie - bez okręgów - jest np. w Danii, Portugalii, Finlandii, Szwecji, na Węgrzech, na Słowacji, na Litwie i na Malcie i na Cyprze. W Wielkiej Brytanii będzie 11 regionów - okręgów wyborczych. W Niemczech partie przedstawiają listy federalne (np. SPD) albo listy na poziomie krajów związkowych (CDU i CSU). W Polsce najpierw liczone są głosy w skali całego kraju; następnie wyłania się listy, na które oddano powyżej 5 proc. głosów, by potem rozdzielić mandaty między okręgi wyborcze. We Francji istnieje 8 regionów wyborczych. W wielu krajach krajach próg wyborczy określono na poziomie 5 proc., choć w Austrii i Szwecji jest to 4 proc, a w niektórych - np.. w Holandii - w ogóle nie ma progu wyborczego.

GŁOSOWANIE I KANDYDOWANIE

W Belgii udział w wyborach jest obowiązkowy. Głosować mogą obywatele Belgii i pozostałych państw członkowskich UE, którzy ukończyli 18 lat. Dozwolone jest głosowanie z upoważnienia. Bierne prawo wyborcze mają obywatele, którzy ukończyli 21 lat.

W Czechach czynne prawo wyborcze mają wszyscy obywatele UE, którzy ukończyli 18 lat (wiek ten powinni osiągnąć najpóźniej drugiego dnia wyborów). Aby wziąć udział w głosowaniu, obywatele innego państwa członkowskiego muszą być zarejestrowani na liście stałych mieszkańców od co najmniej 45 dni. Bierne prawo wyborcze mają wszyscy obywatele UE w wieku od 21 lat (wymagany również 45-dniowy okres rejestracji).

Czynne prawo wyborcze w Danii - od 18 lat. Można głosować za pośrednictwem poczty. Bierne prawo wyborcze posiadają wszyscy obywatele UE, którzy ukończyli 18 lat. W Niemczech głosować do PE mogą obywatele tego państwa oraz pozostałych państw członkowskich UE w wieku od 18 lat. Dopuszcza się głosowanie za pośrednictwem poczty. Bierne prawo wyborcze - zamieszkali w Niemczech obywatele UE w wieku od 18 lat.

Estonia: wiekowy próg wyborczy - 18 lat. Czynne prawo wyborcze przysługuje wszystkim obywatelom UE zarejestrowanym jako zamieszkujący na terenie tego państwa. Bierne prawo wyborcze - obywatele UE w wieku od 21 lat.

W Polsce czynne prawo wyborcze mają obywatele Polski i innych państw członkowskich UE, stale zamieszkujący na terenie Polski, którzy ukończyli 18 lat. Minimalny wiek pozwalający na kandydowanie do PE wynosi 21 lat. Kandydaci muszą mieć obywatelstwo polskie lub innego państwa członkowskiego UE i stale zamieszkiwać na terenie UE przez okres co najmniej 5 lat.

Czynne prawo wyborcze w Hiszpanii - obywatele UE, którzy ukończyli 18 lat. Obywatele Hiszpanii przebywający za granicą maja prawo głosować za pośrednictwem poczty. Bierne prawo wyborcze - obywatele UE, którzy ukończyli 21 lat.

We Francji prawo do głosowania mają wszyscy obywatele UE, którzy ukończyli 18 lat. Bierne prawo wyborcze - obywatele UE w wieku od 23 lat.

Irlandia: wiekowy próg wyborczy - 18 lat. Bierne prawo wyborcze posiadają wszyscy obywatele UE w wieku od 21 lat.

Na Cyprze wiekowy próg wyborczy dla kandydatów na deputowanych wynosi 25 lat, a dla głosujących - 18 lat. Głosowanie na Cyprze jest obowiązkowe.

Na Łotwie progi wiekowe wynoszą odpowiednio - 18 i 21 lat. Za pośrednictwem poczty głosować mogą tylko Łotysze mieszkający za granicą.

Obywatele pragnący wziąć udział w wyborach do PE na Litwie muszą zarejestrować się w spisie wyborców najpóźniej na 65 dni przed dniem wyborów. Można głosować za pośrednictwem poczty. Wiekowy cenzus wyborczy w tym kraju wynosi 18 i 21 lat.

Również w Luksemburgu dopuszczalne jest głosowanie za pośrednictwem poczty. W tym państwie udział w wyborach jest obowiązkowy, a próg wiekowy jest ten sam w przypadku obu typów prawa wyborczego - 18 lat. Próg wiekowy czynnego i biernego prawa wyborczego jest ten sam na Malcie, w Holandii (można głosować z upoważnienia i pocztą), Portugalii, Słowenii, Finlandii i w Szwecji (możliwe głosowanie za pośrednictwem poczty i poczty elektronicznej) - 18 lat.

W Austrii cenzus wiekowy w odniesieniu do biernego prawa wyborczego ustalono na 19 lat (głosować można od 18 lat).

Na Słowacji i w Wielkiej Brytanii obowiązują progi wiekowe takie same jak w Polsce, tj. odpowiednio - 18 i 21 lat. W Wielkiej Brytanii w czterech hrabstwach wybory odbywają się wyłącznie za pośrednictwem poczty.

Parlament Europejski
Struktura Parlamentu Europejskiego
Podział miejsc w Parlamencie Europejskim
Tryb pracy Parlamentu Europejskiego
Kompetencje Parlamentu Europejskiego
Głosowanie w Parlamencie Europejskim
Status deputowanego w Parlamencie Europejskim